|
تاریخ چاپ : |
2024 Sep 08 |
www.islamage.com |
لینک : |
عـنوان : |
سرپیچی عبدالله بن اُبّی و هوادارانش از جنگ احد |
اندکی پیش از طلوع فجر، حضرت رسول اکرم -صلى الله علیه وسلم- در همان سیاهی شب بار سفر بستند و به راه افتادند؛ وقتی به موضعی به نام «شوط» رسیدند، نماز صبح گزاردند. این موضع بسیار نزدیک به دشمن بود. دشمن را میدیدند، و دشمن نیز لشکر اسلام را میدیدند. در این مکان، عبدالله بن اُبی منافق بنای سرپیچی گذاشت، و با حدود یک سوم جمعیت سپاه، سیصد تن از رزمندگان، بازگشت و میگفت: نمیدانیم؛ چرا باید خودمان رابه کشتن بدهیم؟! و تظاهر میکرد به اینکه بازگشتش به خاطر آنست که رسول خدا -صلى الله علیه وسلم- به رأی و نظر وی ترتیب اثر ندادهاند و از رأی دیگران اطاعت کردهاند! البته، تردیدی نبود در اینکه علت این انشعاب و مخالف خوانی، آن چیزی که این منافق اظهار می کرد نبود، به حساب اینکه رسول اکرم -صلى الله علیه وسلم- پیشنهاد رأی وی را رد کردهاند. اگر علت بازگشت وی این بود، از همان آغاز حرکت او به همراه لشکر پیامبر اکرم -صلى الله علیه وسلم- تا این موضع بیمعنا بود. هدف اصلی عبدالله بن اُبّی از این سرپیچی، آنهم در این شرایط حساس، این بود که در لشکر مسلمانان، در برابر دیدگان و کنار گوش دشمنانشان، شورش و بلوا به پا کند، تا شاید عموم لشکریان از فرمان رسول خدا -صلى الله علیه وسلم- شانه خالی کنند، و بنیاد معنویات لشکریان آنحضرت درهم بریزد! از آن سوی دیگر، دشمن بر مسلمانان دلیر گردد، و با دیدن این منظره تصمیم وی جدّیتر گردد، و به این ترتیب، هرچه زودتر کار نبیاکرم -صلى الله علیه وسلم- و یاران مخلص آنحضرت را یکسره کند، و فضای مدینه و حجاز برای بازگشت ریاست به این منافق و هوادارانش آماده شود!؟ سرکردهٔ منافقان بعید هم نبود که بعضی از منویات خود را جامهٔ عمل بپوشاند؛ چنانکه دو طایفه از لشکریان، بنیحارثه از اوس و بنیسلمه از خزرج، بنا را بر سستی و کجتابی گذاشتند؛ اما، خداوند کار آنان را برعهده گرفت، و پس از آنکه اندکی پریشان شدند و درهم ریختند، و خواستند بازگردند و از شرکت در جنگ صرفنظر کنند، سرانجام ثابت قدم ماندند. خداوند متعال میفرماید: {إِذْ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلاَ وَاللّهُ وَلِیُّهُمَا وَعَلَى اللّهِ فَلْیَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}[1]. «آنگاه که دو طایفه از میان شما بنا را بر سستی و کجتابی نهادند؛ اما خداوند مولای آنان است، و بر خداوند باید که توکل کنند خداباوران!» عبدالله بن حرام- پدر جابربن عبدالله انصاری- درصدد برآمد که به این منافقان در ارتباط با وظیفهٔ خطیری که در چنین شرایط حساس دارند تذکر بدهد. این بود که آنان را تعقیب کرد، و پیوسته آنان را سرزنش میکرد، و درجهت تشویق و ترغیب آنان به بازگشت اصرار میورزید، و میگفت: بیایید در راه خدا کارزار یا دفاع کنید! آنان نیز پاسخ میدادند: اگر میدانستیم که شما کارتان با دشمن به جنگ خواهد کشید، بازنمیگشتیم!؟ عبدالله بن حرام، سرانجام پای از تعقیب و ترغیب آنان کشید و بازگشت، درحالیکه خطاب به آنان میگفت: خدا دورتان گرداناد، دشمنان خدا! خداوند پیامبرش را از شما بینیاز خواهد ساخت! دربارهٔ همین منافقان است که خداوند متعال میفرماید: {وَلْیَعْلَمَ الَّذِینَ نَافَقُواْ وَقِیلَ لَهُمْ تَعَالَوْاْ قَاتِلُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ أَوِ ادْفَعُواْ قَالُواْ لَوْ نَعْلَمُ قِتَالاً لاَّتَّبَعْنَاكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ یَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلإِیمَانِ یَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِم مَّا لَیْسَ فِی قُلُوبِهِمْ وَاللّهُ أَعْلَمُ بِمَا یَكْتُمُونَ}[2]. «و تا خداوند بازشناسد کسانی را که راه نفاق پیش گرفتند، و چون به آنان گفتند: بیایید در راه خدا کارزار کنید یا- دست کم- از خودتان دفاع کنید! گفتند: اگر میدانستیم کار به جنگ میکشد، همراه شما میآمدیم! اینان در آن اوان، به کفر نزدیکتر بودند تا به ایمان؛ با دهانشان چیزها میگفتند که در دلشان نبود؛ خداوند به آنچه کتمان میکنند داناست!»
منبع: خورشید نبوت؛ ترجمهٔ فارسی «الرحیق المختوم» تالیف: شیخ صفی الرحمن مبارکفوری، ترجمه: محمد علی لسانی فشارکی، نشر احسان 1388 عصر اسلام
[1]- سوره آل عمران، آیه 122. [2]- سوره آل عمران، آیه 167. |